Kullanıcı Deneyimi Tasarımı Trendleri

2019 yılında kullanıcı deneyimi dünyasında karşımıza çıkacakları Aras Bilgen anlattı.

Aras Bilgen

Aras Bilgen mobil teknoloji, bankacılık ve e-ticaret sektörlerinde dünya çapında 160 milyondan fazla kullanıcıya erişmiş dijital ürünlerden edindiği birikimi ile ürün geliştirme, stratejik tasarım ve kullanıcı deneyimi konularında çalışmaktadır. Üst düzey iş tecrübesini ve kuvvetli akademik birikimini uluslararası konferanslarda paylaşmakta, her ölçekte şirkete uygun stratejik tasarım danışmanlığı ve eğitimler vermektedir.

1- Yeni Yapay Zeka Atılımları

2018'de yapay zeka (AI) alanında çok ses getiren gelişmelere tanık olduk. Microsoft duyguları anlama ve işleyebilme kapasitesi olan Xiaoice'yi (https://news.microsoft.com/apac/features/much-more-than-a-chatbot-chinas-xiaoice-mixes-ai-with-emotions-and-wins-over-millions-of-fans/), Google bizim yerimize randevu alabilen, asistanımız gibi davranabilen   Google Duplex'i (https://ai.googleblog.com/2018/05/duplex-ai-system-for-natural-conversation.html) tanıttı. Yine Microsoft Research text-to-image diyebileceğimiz, bir cümleyle tasvir ettiğiniz bir kuşun resmini başka bir kaynak olmadan çizebilen bir sistem geliştirdi. (https://blogs.microsoft.com/ai/drawing-ai/)

 2019'da özellikle Çin'den AI alanında daha çarpıcı uygulamalar çıkacağını ve dünyaya örnek olacağını öngörebiliriz.

2- Yapay Zekanın Karanlık Yüzü

Bu gibi muhteşem gelişmeler olurken, bir yandan Alexa korku filmlerini aratmayacak şekilde durduk yere gülmeye başladı, (https://www.fastcompany.com/90163588/why-alexas-laughter-creeps-us-out) evde olan biteni kaydedip kullanıcılara sormadan başkalarına gönderdi. (https://www.businessinsider.com/amazon-alexa-records-private-conversation-2018-5) Uber'in AI destekli araba projesi bir kadına çarpıp onu öldürdü, (https://www.theguardian.com/technology/2018/mar/19/uber-self-driving-car-kills-woman-arizona-tempe) Tesla Autopilot özelliği yanlış bir algılama sonucu kontrolsüz şekilde hızlanarak bariyere çarptı, kaza sürücünün hayatına mal oldu. (https://www.wired.com/story/tesla-autopilot-self-driving-crash-california/)

Benzeri ciddi sorunların 2019'da da maalesef bizimle olması çok muhtemel. Daha nasıl işlediğini bilmediğimiz yapay zeka gibi alanlarda "Move fast and break things" yaklaşımı yerine daha iyi test edilen, daha az deneysel çalışmaların yapılması herkesin huzuru ve güvenliği için önem arz ediyor.

3- Gesture'ların Dönüşü

2018 yılında iPad Pro ve iPhone X'in ana menülerinde ciddi bir değişiklik yapılarak daha gesture bazlı bir sisteme geçildi. Yenilikçi olduğu iddia edilen bu sistemin neredeyse aynısı 2009'da Palm Pre'de ve 2010'da Blackberry Playbook'ta kullanılmıştı. Apple kuvvetli pazarlama yetisi sayesinde bu eski sistemi yeniden canlandırarak kullanıcılarına sundu.

Benzer bir sistem Android P ile Android cihazlarına geldi. Ne yazık ki bu değişim Android 5 ile başlayan, özellikle launcher ve notificationları çok anlaşılır ve güçlü hale getiren basitleştirme yaklaşımının sönmesinin ve onun yerine ilk çıkan Android cihazlardaki karmaşık ve anlaşılamaz metaforlara geri dönüşün bir habercisi olabilir.

Bu sene de şüphesiz birçok tasarımcı sırf trend olduğu için, çalışıp çalışmadığına bakmadan, çok düşünmeden kendi uygulamalarına iOS ve Android'den gesture'lar eklemeye devam edecekler. Bu olasılıklara karşı iyi kullanıcı testleri yapmak ve yapılan navigasyonel değişikliklerin nedenini sorgulamak kötü tasarım kararlarının son kullanıcıya ulaşmadan geri alınmasını sağlayabilir.

4- Temellere Dönüş

Sistemlere yeni özellik ekleme, değişik bir şeyler yapıp göz boyayarak pazar payını arttırma baskısıyla temel ergonomi ve bilişsel prensiplerden uzaklaşma riski taşıyoruz. Bu sene bu riskin büyük firmaları nasıl etkilediklerini gördük.

Google büyük reklam bütçeleriyle tanıttığı Allo'yu kapatma ve Hangouts'u ise ikiye bölme kararı aldı. Facebook Messenger için, Microsoft ise Skype için bu baskıyla yüzleşerek temellere döndüler, bu ürünleri yeniden tasarlayarak tutarlı, anlaşılması kolay, net uygulamalar haline getirdiler. Facebook geçen sene tanıttığı ince çizgili, içi dolgusuz, tanınması zor ikonlarını bu sene içinde önce duotone olarak tekrar çalıştı, sonra her birine farklı renk ekleyerek tanınabilirliği olması gereken seviyeye getirdi.

Microsoft, Facebook, Google gibi devlerin bu geri adımlarının hepimize örnek olmasını, anlaşılabilirlik, kullanılabilirlik gibi temel prensiplerin önemini hatırlatmasını dilerim.

5- Ses Kullanımında Değişen Dengeler

Alexa ve Siri bugün en çok kullanılan sesli sistemlerin başında geliyor. Google Assistant Android'in güçlü pazar hakimiyeti ve Google Home cihazları sayesinde etkili bir konumda. Microsoft Cortana'ya yatırım yapmaya devam etse de ileride Cortana'nın yerini Alexa'ya bırakabileceği dedikoduları dolaşmaya başladı.

Bu sene hayatımıza girecek yeni model akıllı saatler, Hololens gibi bilgisayara bağlı olmayan giyilebilir gözlükler, modern işletim sistemlerine sahip akıllı televizyonlar, daha akıllı gömülü sistemlere sahip yeni arabalar sayesinde sesle kullanım pazarında değişiklikler olmaya devam edeceğini, Alexa'nın liderliğini yeni alanlarda kuvvetlendirmek için çalışacağını öngörebiliriz.

6- Kullanım Farkındalığı

Dijital teknolojiler hayatımıza bir çok kolaylık ve yeni deneyimler katsa da akıl sağlığımız için çok yararlı değiller. Bu sene Facebook ve Snapchat kullanımının depresyonla ilgili olduğu, (https://www.cnbc.com/2018/11/12/cutting-back-on-social-media-reduces-loneliness-depression-study-finds.html) sürekli selfie paylaşanların narsistik kişilik bozukluğundan muzdarip olabilecekleri (https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/selfies-narcissist-post-facebook-instagram-social-media-twitter-a8626946.html) gibi rahatsız edici araştırma sonuçları ortaya çıktı, birçok benzer çalışma da devam etmekte.

2019'da dijital teknolojileri nasıl kullandığımızın daha farkında olacağımızı düşünüyorum. Android ve iOS'e gelen uygulama kullanımını takip ve kısıtlama özelliklerinin bu farkındalığı oluşturmak için birer başlangıç noktası olabileceğine inanıyorum.

 

7- Yepyeni Design Thinking'ler

Bazı hizmet sağlayıcı ve danışmanların kullandığı karanlık bir satış taktiği var. Konuyu bilmeyen bir alıcıya göz alıcı bir sunumla konuyu biliyormuş gibi laflar edip, şişirilmiş projeler gösterip, çok ucuz fiyat vererek sizi o konunun eksperi sanmasını sağlayabilirsiniz.

Ne yazık ki Türkiye’deki dijital deneyim bilinci daha gelişmekte olduğu için bu taktiği kullanmakta sakınca görmeyen pekçok danışman ve yüklenici şirket bulunmakta. Scrum.org newsletter’a üye olduğu için kendine Agile Coach demekte bir sakınca görmeyen, hayatında kullanıcı araştırması yapmamış ama bir yerden duyduğu “discovery” sözcüğünü tekrarlaya tekrarlaya kendini design strategist olarak tanıtan, eskiden çalıştığı şirkette iki kere yöneticisi değiştiği için Corporate Transformation Manager olduğunu düşünen birçok hizmet sağlayıcı, danışman, eğitmen var, maalesef.

Bu eğitimleri alanlar çok eğleniyorlar. Kaçıştırmalı, çarpıştırmalı yöntemlerle beyin fırtınaları gerçekleştiriyorlar, makarnadan kuleler, business origamiler, agile pizzalar yapıyorlar.

Fakat gerçek hayata dönüp Workinton’da aldıkları eğitimi projelerinde uygulayamadıklarını görüp hayal kırıklığına uğruyorlar. Neden? Çünkü eğitimi veren kişi anlattığı süreci hiç yaşamamış ki! Siz aldığınız kötü eğitimi uygulayamadığınız için yöntemi sorgulamaya başlıyorsunuz: “Agile bize uygun değil, design thinking yetersiz” diye. O arada sizin eğitmen bir yerden journey mapping makalesi okuyor, birkaç tane template buluyor, kendisinin Employee Experience konusunda yetkin olduğu kanısına varıyor ve yeni bir eğitim açıyor…

Geçtiğimiz senelerde agile, design thinking, bir nebze customer experience ve service design alanında gördüğümüz bu durumun 2019'da birazdan bahsedeceğimiz DesignOps ve ResearchOps alanları için geçerli olabileceğini öngörüyor, eğitmenlerini seçerken dikkatli olmanızı öneriyorum.

Design Thinking Nedir?

Design Thinking hakkında bilmeniz gerekenler için bir sayfa ve rehber oluşturduk.

8- Daha Az Gözetim, Daha Çok Otomasyon

Özellikle DevOps ile hayatımıza giren otomasyon yaklaşımı yazılım geliştirme dışındaki disiplinlere de ilham vermiş durumda. DesignOps ve ResearchOps gibi akımlar bazı işleri tasarımcı ve araştırmacıların üzerinden alarak bir sistem veya bir koordinatör üzerinden yürütme üzerine kurulu yaklaşımlar. Bunun yanında birçok tasarım sürecinde scriptler sayesinde otomasyon artıyor, elle kontroller, elle exportlar yerine otomatik çıktılar alınıyor.

2019'da benzer yaklaşımlarla gözetim ve kontrol gerektiren işlerin tekrarlanabilir süreçler geliştirilerek hızla ve etkili bir şekilde otomatiğe bağlandığını göreceğimizi öngörüyorum.

9- Etkileşim Tasarımı-Görsel Tasarım İlişkisi

Çevik çalışma yöntemleri sayesinde birçok takım yazılımcılara daha yakın çalışabilir hale geldi. Bu yakınlaşma etkileşim tasarımcılarını ve görsel tasarımcıları da daha yakınlaştırmış oldu. Entegre çalışmayı başarabilen takımlardan çok başarılı örnekler gördüğümüz güzel bir sene geçirdik.

2019'da tasarım sistemlerinin (design systems) ve herkesin yapabildiği şekilde planlanan kullanıcı araştırmalarının yaygınlaşmasıyla daha da başarılı örnekler göreceğimize inanıyorum.

10- Dijital Tasarımcıların Olgunluk Evresi

Tasarım disiplinindeki iş gücü endüstriyel tasarım, grafik tasarımı gibi daha köklü ve eski alanlardan dijital deneyim tasarımına doğru kaymaya başladı. UK Design Council 2018 raporuna göre Birleşik Krallık’ta çalışan tasarımcıların üçte biri dijital tasarım alanıyla uğraşıyor.

Geleceğin dijital deneyimlerini tasarlayacak bireylerin beş konuda kuvvetli olmaları gerektiğine inanıyorum.

Üzerinde çalıştığı probleme bütünsel olarak yaklaşabilen,

Çalışması için yapılan yorumları sabırla dinleyebilen,

Şikayet etmek yerine çözüm üretmeye odaklanan,

Farklı disiplinleri kaynaştırabilen,

İyi çıktılar verirken aynı zamanda kanaatini de paylaşan tasarımcıların değerinin gittikçe artacağını düşünüyorum.

2019 Trendleri

2018'de ayak izlerini gördüğümüz, 2019'da hayatımıza daha da fazla yön verecek trendleri alanında uzman kişilerin oluşturduğu listelerle keşfediyoruz.

Renkler, içerik pazarlama, müşteri deneyimi, servis tasarımı gibi bir çok konuda trendleri inceleyin.

2019 Trendlerini İncele ->

IoX Trendleri

Mustafa Dalcı, IoX

IoX ofisinde 2019 yılında konuşacağımız trendleri listeledik.

IoX Trendlerini İncele

İçerik Pazarlama Trendleri

Batuhan Apaydın

İçerik pazarlama dünyasındaki yeni gelişmeler...

İçerik Trendleri

Müşteri Deneyimi Trendleri

Pisano

Pisano 2019 müşteri deneyimi trendlerini listeledi.

Müşteri Deneyimi Trendleri